Có những buổi tối, việc duy nhất bạn muốn làm là ngồi yên vài phút, để cơ thể tự nó chậm lại. Ngày càng nhiều người chọn làm điều đó dưới một luồng ánh sáng đỏ dịu, không phải vì đó là xu hướng, mà vì cảm giác thư giãn thật sự nó mang lại, trước khi họ kịp tìm hiểu đằng sau nó là công nghệ gì.
Đó cũng là cách hầu hết mọi người bắt đầu làm quen với liệu pháp ánh sáng đỏ: qua cảm nhận trước, câu hỏi "nó hoạt động thế nào" đến sau. Bài viết này sẽ đi theo chiều ngược lại một chút, giải thích rõ liệu pháp ánh sáng đỏ là gì, hoạt động ra sao, và vì sao nó đang trở thành một phần quen thuộc trong thói quen chăm sóc sức khoẻ tại nhà.
Liệu pháp ánh sáng đỏ, hiểu đơn giản
Liệu pháp ánh sáng đỏ (red light therapy) là phương pháp sử dụng ánh sáng đỏ và cận hồng ngoại ở bước sóng cụ thể, thường trong khoảng 630 - 660nm (ánh sáng đỏ) và 810 - 850nm (cận hồng ngoại), chiếu trực tiếp lên da hoặc cơ thể trong thời gian ngắn, đều đặn theo chu kỳ.
Khác với ánh nắng mặt trời hay tia UV, ánh sáng dùng trong liệu pháp này không mang bức xạ gây hại cho da hay tăng nguy cơ ung thư da. Đây là lý do phương pháp được xem là không xâm lấn và có thể sử dụng tại nhà mà không cần giám sát y tế liên tục.
Ánh sáng đỏ khác gì với đèn hồng ngoại thông thường?
Đây là câu hỏi nhiều người mới tìm hiểu hay nhầm lẫn. Đèn hồng ngoại thông thường (dùng để sưởi ấm, giảm đau cơ) chủ yếu tạo nhiệt, bạn cảm nhận được hơi ấm ngay khi dùng. Liệu pháp ánh sáng đỏ trong các thiết bị chuyên dụng hoạt động khác: bước sóng được kiểm soát chính xác để tác động ở cấp độ tế bào, không chỉ tạo nhiệt bề mặt. Đó là lý do một thiết bị ánh sáng đỏ chuyên dụng khác về bản chất so với một chiếc đèn sưởi hồng ngoại thông thường, dù cả hai đều "phát ra ánh sáng đỏ/cận hồng ngoại" theo cách hiểu chung.
Cơ chế hoạt động - điều gì thật sự diễn ra bên trong da
Phần lớn nghiên cứu về liệu pháp ánh sáng đỏ tập trung vào tác động của nó lên ty thể (mitochondria) - bộ phận tạo năng lượng bên trong mỗi tế bào. Khi ánh sáng đỏ và cận hồng ngoại chiếu vào da, chúng được hấp thụ bởi một loại enzyme trong ty thể gọi là cytochrome c oxidase, từ đó thúc đẩy tế bào sản sinh nhiều năng lượng hơn dưới dạng ATP (adenosine triphosphate) - đơn vị năng lượng cơ bản mà tế bào dùng để hoạt động.
Năng lượng này giúp các tế bào - đặc biệt là nguyên bào sợi (fibroblast), tế bào chịu trách nhiệm sản sinh collagen, hoạt động hiệu quả hơn trong quá trình tái tạo và phục hồi. Theo tổng hợp của Cleveland Clinic, cơ chế này liên quan tới việc thúc đẩy sản sinh collagen, tăng sinh nguyên bào sợi, cải thiện tuần hoàn tại chỗ, và hỗ trợ giảm viêm ở mô.
Cơ chế này không tạo ra thay đổi tức thì, nó hoạt động giống một quá trình nuôi dưỡng dần dần hơn là một "công tắc bật là có hiệu quả ngay", nên cần thời gian và sự đều đặn để thấy rõ khác biệt. Đây cũng là lý do phần lớn hướng dẫn sử dụng khuyên dùng liên tục trong nhiều tuần, thay vì kỳ vọng kết quả sau một vài lần.
Bước sóng quan trọng như thế nào
Không phải ánh sáng đỏ nào cũng cho tác dụng giống nhau. Bước sóng quyết định độ sâu ánh sáng có thể tiếp cận: ánh sáng đỏ (630 - 660nm) tác động chủ yếu ở lớp bề mặt da (biểu bì và một phần trung bì), trong khi cận hồng ngoại (810-850nm) có thể tiếp cận sâu hơn tới mô và cơ bên dưới. Đây là lý do các thiết bị chăm sóc da mặt và thiết bị dùng cho cơ/khớp toàn thân thường được thiết kế với tỷ lệ bước sóng khác nhau, tuỳ theo mục đích sử dụng.
Một lần dùng nên kéo dài bao lâu?
Phần lớn hướng dẫn sử dụng khuyến nghị mỗi lần dùng khoảng 10 - 20 phút, với tần suất 3 - 5 lần mỗi tuần. Dùng lâu hơn hoặc thường xuyên hơn mức khuyến nghị không đồng nghĩa với hiệu quả nhanh hơn, cơ chế sinh học ở đây có ngưỡng tác động riêng, tương tự cách vitamin hay dưỡng chất không phát huy tác dụng tốt hơn chỉ vì dùng liều cao hơn.
Ai nên thận trọng khi sử dụng
Dù được xem là an toàn với đa số người dùng, phụ nữ mang thai, người có bệnh lý về mắt hoặc da nhạy cảm với ánh sáng, và người đang dùng thuốc gây nhạy cảm ánh sáng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu sử dụng.
Vì sao liệu pháp này phù hợp để đưa vào thói quen hằng ngày?
Vì không xâm lấn, không đau, và không cần thời gian nghỉ dưỡng sau khi dùng, ánh sáng đỏ là một trong số ít phương pháp chăm sóc có thể thực hiện tại nhà, đều đặn, như một phần trong routine buổi sáng hoặc tối, thay vì phải đến spa hay phòng khám mỗi lần.
Đây cũng là lý do ARCA xây dựng sản phẩm hướng tới trải nghiệm tại nhà: để routine đó không bị ngắt quãng bởi lịch hẹn hay khoảng cách di chuyển, và để việc chăm sóc trở thành một thói quen bền vững thay vì một liệu trình ngắn hạn.
Bắt đầu từ đâu?
Nếu bạn đang cân nhắc đưa liệu pháp ánh sáng đỏ vào thói quen chăm sóc của mình, cách dễ nhất để bắt đầu là làm quen với một thiết bị dùng cho một vùng cụ thể trước, như da mặt trước khi mở rộng sang toàn thân.
Nếu bạn muốn hiểu rõ hơn liệu pháp này có thể hỗ trợ những nhu cầu cụ thể nào từ da, phục hồi cơ, đến giấc ngủ, bài viết tiếp theo trong series sẽ đi sâu vào từng nhóm tác dụng: Liệu Pháp Ánh Sáng Đỏ Có Tác Dụng Gì?
